Türkiye’nin İlk Kadın İnşaat Mühendisi: Sabiha Gürayman

Bugün 8 Mart. Dünya Kadınlar Günü. Dünya Kadınlar Günü’nde çiçeklerden ve kadınların narinliğinden bahsetmeyi seviyoruz, fakat belki de artık güçlü kadınları anlatmanın zamanı gelmiştir.

Tanıştıralım. Fotoğraftaki Sabiha Gürayman. 1910 Makedonya doğumlu, İstanbul Teknik Üniversitesi’nden mezun, Türkiye’nin ilk kadın inşaat mühendisi.

Bir arkadaşının teşvikiyle, matematiğe merak salan Sabiha İstanbul Teknik Üniversitesi’ne yani Yüksek Mühendis Mektebi’ne gitmeye kafasını koymuştu. Üstelik o yıl, üniversite son kez ortaokul öğrencilerini kabul ediyordu.

1933 yılında, nihayet Sabiha Hanım inşaat mühendisi olarak üniversiteden mezun oldu.

Gerçekten bu dönem kadınlar mühendislik dalını seçme konusunda cesurlardı. Cumhuriyet tarihinin ilklerini art arda yaşatan bu kadın mühendisleri, emellerine giden yolda teşvik eden şey genç cumhuriyetti.

Sabiha Hanım, Ankara Beypazarı yolundaki Kız Köprüsü diye bilinen kemer köprünün yapımında çalıştı. Erkek yoğunluklu bir işte kadın olmanın dezavantajlarını, direnerek kendi lehine çeviren Sabiha Hanım şantiye ve işçilerle son derece uyumluydu. Yöre halkı ile iyi geçiniyordu ve kendini kabul ettirmişti. Pek çok çeşitli resmi binanın mimari ve statik projelerini yaparak, pek çok başka projeleri yönetti.

1945 yılında Atatürk’ün vefatından sonra Anıtkabir inşaat mühendisliği görevine atandı. Bu göreve 35 yaşında gelmişti. Atatürk, kadınların mühendislik görevlerine gelmelerini teşvik ediyordu çünkü bugün bile biliyoruz ki mühendislik erkeklerin baskın olduğu bir meslek alanı. Böylesi katı önyargıların bulunduğu bir meslek dalına henüz cumhuriyet gençken adım atmak büyük bir cesaretti. Aslında bugün bile bakarsak bir cesaret değil mi?

Mühendis olmaya karar veren kadınlara pek çok başka meslek dalı önerilir. Daha az sınav puanı ile daha iyi yerlere girebileceği söylenir.

Yunusoğlu olarak biliyoruz ki bir yaşam alanı kurgulamak bu dünyadaki en güzel şeylerden biri. Bir resim yapmaktan ya da bir şiir yazmaktan öte insanların anılarında var olma şansınız mühendislik.

Bugün 8 Mart. Dünya Kadınlar Günü. Kadınlara çiçek vermek de güzel ve incelikli bir düşünce…

Ancak biz bütün kadınları kendileri olmaya cesaret ettikleri şekliyle görmek istiyoruz. Sabiha Gürayman gibi…